gör

Erzurum, binlerce yıldır korunan tarihi eserleri, doğal güzellikleri ve tadına asla doyamayacağınız efsanevi mutfağı ile ünlüdür. Erzurum, kışı, kültürü, tarihi, doğası, sporu ve gastronomisiyle Doğu Anadolu Bölgesi’nin öne çıkan en önemli şehridir.

Doğa koşullarının elverişliliği ve coğrafi konumu kadar büyük kentlere yakınlığı Erzurum’u Anadolu’nun en eski yerleşim yerlerinden biri yapmıştır.

Anadolu’ya açılan kapı, Türklerin aşılamamış kalesi, Dadaş diyarı olarak da bilinen Erzurum, Selçuklu ve Osmanlı döneminden bugüne korunmuş tarihi eserleri, arkeolojik alanları ve muhteşem doğal güzellikleri ile sizleri bekler.

Tarihi İpek Yolu üzerinde yer alan Erzurum, turistik amaçla yeniden seferlere başlayan Doğu Ekspresi’nin de güzergahı içinde yer alır.

Tortum Gölü

Tortum’un 35 km kuzeyinde, Erzurum - Artvin yolu üzerinde yer alır. Bir zamanlar Kemerli Dağı’nda meydana gelen heyelan, Tortum Deresi yolunu kapatarak Tortum Gölü’nü oluşturmuştur. Tortum Deresi üzerindeki dar ve dik bir vadide yer alan göl 8 km boyunca uzanır. Tortum Gölü ve Tortum Şelalesi eşsiz yansıması ve çevre düzeni ile bir doğa harikasıdır.

Tortum Şelalesi

Tortum Gölü’nün Tev Vadisi’ndeki heyelan kütlesini aşarak dökülmesiyle oluşmuştur. 21 metre genişlik ve 48 metre yüksekliğe sahiptir. Şelalenin önünde yer alan izleme balkonu, ziyaretçilerin büyük ilgisini çeker. İzleme merdivenlerinin olduğu yerin havasının nefes darlığı ve kalp rahatsızlıklarına iyi geldiğine inanılır.

Palandöken Kayak Merkezi

Palandöken Kayak Merkezi, Erzurum şehir merkezine yakınlığı, uzun kayak sezonu ve gece kayma olanağı ile Türkiye’nin ve dünyanın önde gelen kış spor merkezlerinden biridir.

70 km x 25 km bir alanı kaplayan Palandöken Dağı, 1993 yılında Kış Turizm Merkezi ilan edilmiştir. Palandöken’de üç büyük kayak merkezi yer alır. Erzurum (Hınıs) Boğazı, Konaklı ve Gez Yaylası.

Palandöken ve Konaklı Kayak Merkezleri, toplam uzunluğu 71 km olan 55 kayak pistine sahiptir. Bu pistlerin 5.6 kilometresi gece kayağı için aydınlatılmıştır. Kar kalitesi ve modern tesisleri ile her yıl daha fazla turist çeken Palandöken ve Konaklı, yamaç paraşütü, buz pateni, paintball, buz hokeyi ve buz tırmanışı gibi birçok alternatif aktiviteye de ev sahipliği yapar.

Palandöken Kayak Merkezi, Uluslararası Kayak Federasyonu (FIS) tarafından tescilli slalom ve büyük slalom için iki piste sahiptir. Erzurum’un güneyinde 3.176 metre rakımda yer alan Palandöken, 5 aylık kayak sezonu, kar kalitesi ve uzun pistleri ile dünyanın en iyi kayak merkezlerinden biridir. 2011 yılında 25. Dünya Üniversiteler Kış Oyunları'na ev sahipliği yapan şehir, Türkiye ve dünya kış turizminin yeni cazibe merkezidir. Kış olimpiyatlarının düzenlenmesine imkân tanıyan Palandöken'deki pistler dünyanın en uzun ve en dik pistleri arasında yer alır.

Narman’ın Peri Bacaları

Rengi ve ilginç yeryüzü şekilleriyle dikkat çeker ve “Kırmızı Periler Diyarı” olarak da adlandırılır. Rüzgar ve yağmurun kumlu toprağı aşındırması, kırmızı peri bacalarını ve dar vadilerden oluşan bu harika manzarayı oluşturmuştur. 300 milyon yıl öncesine dayanan bu jeolojik oluşumlar, Doğu Anadolu Bölgesi’nin sadece bu kısmına özeldir. Peri bacalarının yer aldığı vadi, Amerika’nın Colorado Eyaletindeki Grand Kanyon’a benzemektedir. Peri bacaları o kadar özeldir ki dünyada sadece iki örneği bulunmaktadır.

Erzurum Ulu Cami

Saltuklu Emiri Nasreddin Aslan Mehmet tarafından 1179 yılında yaptırılmıştır. Saltuklular'ın "Atabey" isminden dolayı buraya "Atabey Camisi" de denilmektedir.

Lalapaşa Cami

Erzurum'da Osmanlı Dönemi'nde yapılan ilk camidir ve burada inşa edilen diğer Osmanlı camilerine model olmuştur. Kanuni Sultan Süleyman'ın komutanı, Kıbrıs’ın fatihi, Sadrazam Lala Mustafa Paşa; Erzurum Beylerbeyi görevini yürüttüğü dönemde, 1562 yılında camiyi yaptırmıştır. Mimar Sinan'a ait olan caminin yanında bir saray, bir de ilkokul yer almış, ancak bunlar zamanla tahrip olmuştur.

Öşvank Manastırı

Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı Çamlıyamaç köyünde bulunan görkemli bir 10. yüzyıl manastırı, inanç turizminin önemli yerlerinden biridir. Renkli taş süslemeleri ve kabartma figürleri ile ünlüdür. Öşvank Kilisesi, güney haç kolunda bulunan kitabeye göre Gürcü Bağratlı Hanedanlığı zamanında 3'üncü Adernese'nin oğlu Magistras Bağrat tarafından 963-973 yılları arasında yaptırılmıştır. Öşk'lü Grigor tarafından tasarlanan kilise, Vaftizci Yahya'ya adanmıştır ve yapının büyük kubbesi Bizans İmparatorları 2'nci Basileios ve 7'nci Konstantin tarafından 1022-1028 yılları arasında onarılmıştır.

Bizans İmparatorları 2'nci Basileios ve 7'nci Konstantin tarafından 1022-1028 yılları arasında onarılmıştır.

Çifte Minareli Medrese

Çifte Minareli Medrese Erzurum'un sembolü haline gelen bir Selçuklu eseridir. 13'üncü yüzyılın sonlarında yaptırıldığı kabul edilir. Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat'ın kızı Hundi Hatun veya İlhanlı Hanedanı'ndan Padişah Hatun tarafından yaptırılmış olabileceği varsayıldığı için“Hatuniye Medresesi “de denilmektedir. 

Yakutiye Medresesi

Yakutiye Medresesi İlhanlı hükümdarı Sultan Olcayto döneminde Gazan Han ve Bolugan Hatun adına, Hoca Yakut Gazani tarafından 1310 yılında yaptırılmıştır. Anadolu'daki kapalı avlulu medreselerin en büyüğü olan Yakutiye Medresesi vaziyet planı, dengeli mimarisi ve iri motifli süslemeleri ile Erzurum'un en gösterişli yapılarından biridir.

mimari ve büyük süslemeler.

Üç Kümbetler

Anadolu’da bulunan anıt mezarların en güzel örnekleri arasında yer alır. Üç kümbetten en büyüğünün Emir Saltuk’a ait olduğu ve 12. yüzyılın sonlarında yapıldığı düşünülmektedir. Diğer kümbetlerin kime ait oldukları bilinmemekte ancak bunların da 14. yüzyılda inşa edildiklerine inanılmaktadır.

Rüstem Paşa Kervansarayı

Taşhan olarak da bilinen Rüstem Paşa Kervansarayı, Kanuni Sultan Süleyman’ın sadrazamı Rüstem Paşa tarafından 1561 yılında yaptırılmıştır. Bina, Osmanlı kervansaray mimarisinin şaheserlerinden biridir. Burası yolcuların her türlü ihtiyaçlarının karşılandığı bir yol kenarı hanıdır. Rüstem Paşa Kervansarayında aşevi, mescit, dinlenme yeri, bezirgân dükkânları, deve, eşek ve atların bağlandığı bölümler bulunurdu. Ancak, bunların bir kısmı günümüze ulaşamamıştır.

Çobandede Köprüsü

Çobandede Köprüsü tarihi İpek Yolu üzerinde yer alır. İlhanlı Hükümdarı Gazan Han'ın (1295-1304) Veziri Salduzlu Emiri Çoban Noyan tarafından 1298 yılında yaptırılmıştır. Köprünün yapı formu ve baş kısmındaki süslemeler Selçuklu ve İlhanlı mimari tarzını yansıtır. Karga Pazarı ve Aras nehirlerinin birleştiği yerde bulunan köprü 128 metre uzunluğunda, 8,5 metre genişliğindedir. Köprünün yedi yuvarlak kemerli kirişi vardır ve ilk kiriş son yıllarda yapılan onarım sırasında kapatılmıştır. Köprünün kemerlerinde siyah, kırmızı ve gri renkli kesme taşlar kullanılmıştır. Köprü ayaklarının altına, köprünün batmasını engellemek için ardıç ağaçları döşenmiştir. Köprü ağırlığını hafifletmek için de tampon duvarları arasında boşluk bırakılmıştır.

Erzurum Tabyaları

Erzurum tabyaları, Türkiye’nin efsanevi kahramanlık hareketlerinden birine ev sahipliği yapmıştır. Erzurum'da yapılan ilk tabyaların tarihi 18'inci yüzyıldaki Osmanlı-İran savaşına kadar uzanır. Ancak en büyük tabyalar 19'uncu yüzyılın başlarında, Rusya’nın yaptığı baskın ve istilalardan şehri korumak amacıyla inşa edilmiştir. Şehrin çevresine hakim bu stratejik yapılardan 23 tane bulunmaktadır. İçlerinde karargah binaları, askeri barınaklar, eğitim sahaları, yemekhaneler, pusu odaları vb. bulunan bu tabyalar bazen tek, bazen de bir kaç büyük yapıdan oluşur. Büyüklükleri ve konumları farklı olsa da en önemlileri Mecidiye ve Aziziye tabyalarıdır. Rus-Türk Savaşı'nda başarısı ispatlanmış "Deveboynu Geçilmez" sloganıyla günümüze kadar ayakta duran tabyaların duvarlarında şehitlerin kan izlerine rastlayabilirsiniz.

Kurşunlu Camii

Kurşunlu Camii, iç kalenin kuzeybatı eteğinde yer alır ve Şeyhülislâm Feyzullah Efendi tarafından 1701 yılında yaptırılmıştır. Kubbesinin kurşunla kaplı olması nedeniyle sonradan bu adla anılan cami, Feyziye Camii olarak da bilinir. Kesme taştan, kare planlı olarak inşa edilen yapı, sekizgen kasnak üzerine oturan bir kubbeyle örtülüdür. Dört taş sütunun taşıdığı üç kubbeli son cemaat yeri, taş mihrabı ve mukarnaslarıyla dikkat çeker. Ahşap minberi ise Türk ağaç işçiliğinin seçkin örneklerinden biridir. Kurşunlu Camii ile aynı tarihte yapılan medrese de yapıyla birlikte bir külliye oluşturur ve Feyziye Medresesi olarak bilinir.

Oltu Kalesi

Oltu ilçe merkezinde yer alan Oltu Kalesi, MÖ 4. yüzyılda Urartular tarafından inşa edilmiştir. Kesme taş malzemeyle 3000 metrekarelik bir alan üzerinde kurulan kale, Doğu Roma (Bizans), Selçuklu, Akkoyunlu, Karakoyunlu ve Osmanlı dönemlerinde çeşitli onarımlar görmüş; Osmanlı döneminde bir süre kervansaray olarak da kullanılmıştır. Son kapsamlı restorasyonu 1998–1999 yıllarında yapılmış olup günümüze sağlam şekilde ulaşmıştır.

Uzundere

Uzundere, “Cittaslow” ilan edilen Türkiye’nin 11. sakin kentidir. Türkiye’nin en yüksek şelalesi olan Tortum Şelalesi, yelken, rafting ve kano gibi su sporlarının yapıldığı Tortum Gölü ve Tortum Çayı, ayrıca Öşk Manastırı gibi değerleriyle öne çıkar. Uzundere, biyolojik çeşitlilik açısından da son derece zengin olup Kafkasya Ekolojik Bölgesi’nin batı ucunda, Çoruh Vadisi’nde yer alır. Birçok endemik bitki, memeli, kuş ve kelebek türüne ev sahipliği yapan bu bölge, dünyanın en zengin biyolojik çeşitlilik alanlarından biridir.

Taşhan

Erzurum Taşhan, 16. yüzyılda Osmanlı döneminde inşa edilmiş, şehrin ticaret hayatının kalbinde yer alan görkemli bir kervansaraydır. Kesme taştan yapılmış etkileyici mimarisi, geniş avlusu ve iki katlı düzeniyle klasik Osmanlı han geleneğinin önemli örneklerinden biridir. Yüzyıllar boyunca tüccarları, seyyahları ve kervanları ağırlayan Taşhan, bugün Erzurum’un en canlı kültür duraklarından biri olarak ziyaretçilerini karşılamaktadır. Tarihi dokusunu koruyan han, günümüzde özellikle oltutaşı ustalarının atölyeleriyle ünlüdür ve yerli yabancı turistlere hem alışveriş hem tarih dolu bir atmosfer sunar.

Engüzek Kalesi

Erzurum’un Uzundere ilçesinde, sarp kayalıkların zirvesine adeta bir kartal yuvası gibi konumlanan Engüzek Kalesi, Orta Çağ’dan günümüze ulaşan en görkemli savunma yapılarından biridir. Tortum Çayı vadisine hakim bir konumda, yaklaşık 1.180 metre yükseklikte yer alan bu tarihi kale, stratejik önemiyle yüzyıllar boyunca ticaret ve askeri yolları kontrol altında tutmuştur. Yer yer 30 metreyi bulan devasa surları, dört güçlü kulesi ve iç yapısındaki kilise, sarnıç ve gizli tünel kalıntılarıyla dikkat çeken yapı, bölgedeki Gürcü ve Türk hakimiyetlerinin izlerini taşır. Hem doğayla bütünleşen mimarisi hem de yanı başındaki Osmanlı hamamı kalıntısıyla Engüzek Kalesi, Erzurum’un en etkileyici ve keşfedilmeye değer tarih duraklarından biri olarak varlığını sürdürmektedir.