Yalova; tarihteki yeri, doğal güzellikleri, plajları ve kaplıcaları için Marmara Bölgesi’nin dinlenme ve tatil yöresi durumundadır.
Ormanları, Karaca Arboretumu, Geofit Bahçesi, süs bitkileri, şelaleri, mesire yerleri, plajları ve kaplıcaları dışında Yalova tarihi geçmişiyle de görülmeye değer bir kenttir. Bu bölgede ilk yerleşimlerin MÖ. 8000’lere dayanmaktadır. Yalova; Hitit, Roma, Osmanlı gibi medeniyetlere de ev sahipliği yapmıştır.
Yalova Kent Müzesi
Yalova Kent Müzesi’ne uğrayarak 8 bin yıl öncesine dayanan ilk yerleşim izlerinden, Osmanlı İmparatorluğu ve Cumhuriyet Dönemi'ne doğru uzanan bir geçmişe tanıklık edebilirsiniz.
Müzede Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’e de geniş yer verilmiştir. Yine müze bünyesinde bulunan etnografik eserler, belgeler, dekorlar ve maketler kentin kültürel, coğrafi ve tarihsel geçmişine ışık tutmaktadır.
Yürüyen Köşk
Köşk, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk tarafından 1929 yılında yaptırılmıştır. Anlatılana göre Atatürk bir gün çiftliğe geldiğinde, köşkün bitişiğindeki çınar ağacının dallarını kesmeye çalışan bir bahçıvanı görür. Bahçıvan dalların uzadığını ve köşkün duvarlarına dayandığını söyler. Atatürk bunun üzerine “Ağaç kesilmeyecek, bina kaydırılacak.” emrini verir.
İstanbul Belediyesi ekipleri ve teknik elemanlardan oluşan grup önce toprağı kazarak temele iner, ardından köşkü İstanbul’dan getirilen raylar üzerine oturtarak 10 Ağustos 1930 günü 4,80 metre kaydırarak ağaçtan uzaklaştırır. Böylece ulu çınar ağacı kesilmekten kurtulmuş olur.
Köşkün adı ise o günden sonra “Yürüyen Köşk” olarak anılmaya başlanır. Atatürk 1930-1937 yılları arasında aralıklarla konaklamıştır. 2015 yılında yapılan çalışmayla çınarın Doğu Çınarı (Platanus orientalis) türünde ve 390 yaşında olduğu saptanmıştır.
Atatürk ve Çocuk Müzesi
Yalova Atatürk ve Çocuk Müzesi, Mustafa Kemal Atatürk’ün Yalova’da Yürüyen Köşk ve Termal Atatürk Köşkü’nü yaptırmadan önce kullandığı bir yapıdır. Korunması Gerekli Kültür Varlığı olarak tescil edilmiştir.
Köşk “Atatürk ve Çocuk Müzesi” olarak teşhir, tanzimi yapılarak 30 Ağustos 2014 tarihinde ziyarete açılan Müze klasik Atatürk müzelerinin dışında modern müzecilik anlayışına uygun olarak ilköğretim çocuklarına hitap eden ve çocukların ilgisini canlı tutan tasarımlardan oluşmaktadır.
Atatürk ve Çocuk Müzesinin giriş katında, Atatürk’ün Yalova’ya gelişi ve Yalova’da tanışarak himayesine alıp okuttuğu Sığırtmaç Mustafa ile hikayesi ve görselleri, Yalova’da kalmış olduğu köşkler, manevi evlatları, eğitim anlayışı sesli röportajlar ve görüntülere yer verilirken üst katta Atatürk kronolojisi ile fotoğrafları eşleştirme ve ilköğretim çocuklarının anlayabileceği devrimler renkli kutular içerisine yerleştirilerek anlatım esnasında çocukların algılarını açık tutmak üzere tasarlanmıştır. Aynı salonda Atatürk’ün yurt gezilerinden fotoğraflarına yer verilirken, 23 Nisan salonunda ise 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın ilan edilmesinde Çocuk Esirgeme Kurumu’nun öneminden bahsedilerek Atatürk’le fotoğraf çektirme köşesi oluşturulmuştur. Ayrıca bu salonda Yalova’ya ait eski 23 Nisan fotoğrafları dijital ekranda sürekli gösterilmektedir.
Karaca Arboretumu
13,5 hektarlık arazi üzerinde kurulan arboretumda yaklaşık 7 bin farklı bitki türünü görebilmek mümkündür. Türkiye’nin ilk özel arboretumu olan Karaca Arboretumu (Ağaç Müzesi), Hayrettin Karaca tarafından kurulmuştur.
Bünyesinde Acer, Prunus, Malas, Magnolia, Quercus, Betula, Pinus, Ağabeyes, Picea cinslerine ait önemli birçok tür ve kültür formunu barındırmaktadır.
Karaca Arboretum’u Haziran 2004 de Uluslararası Dendroloji (Ağaç Bilimi) Cemiyeti tarafından şimdiye kadar 14 arboretum yada koleksiyon bahçesine verilen bir ödüle layık görülmüştür.
Geofit Bahçesi
Türkiye’de tek, dünya üzerindeki ılıman iklim kuşağındaki en büyük Geofit Bahçesi’dir. Biyoçeşitlilik yönünden dünyanın en önemli gen merkezlerinden biridir. Türkiye florasında 181’i nadir endemik, 461’i endemik olmak üzere, 1081 geofit taksonu (900 türü) doğal olarak yetişmektedir. Türkiye florasının tamamı taranmış ve 6500 popülasyondan 1081 geofit taksonu “Türkiye Geofitleri Koleksiyon Bahçesi”ne toplanmıştır.
Kara Kilise
Bizans dönemine tanıklık etmeye hazırsanız M.S. 6. Yüzyılda hamam, M.S.8-9 yüzyılda’da kilise olarak kullanılan yapıyı mutlaka görmek isteyeceksiniz.
Kilise erken Bizans döneminde inşaa edilmiş, sonradan çift narthex ve apsis eklenmiştir. Mekanın planı haç şeklindedir ve geniş bir kapısı bulunmaktadır. Orta bölümde, sekiz penceresi bulunan kasnaklı bir kubbe yer almaktadır. Kilise, serbest haç planının farklı bir örneğidir.
Kara Kilise’nin yer aldığı Çiftlikköy sahilinde antik bir liman ve su kemeri kalıntıları da bulunmaktadır.
Hersekzâde Ahmet Paşa Camii
1. Bayezid ve 1. Selim devri vezîriâzamlarından Hersekzâde Ahmet Paşa tarafından yaptırılmıştır. İzmit Körfezi kıyısında, Karamürsel ve Yalova arasında bulunmaktadır.
Kurşunlu Hamamı
Kurşunlu Hamamı, 16 asır önce Bizanslılar döneminde İmparator Justinianus tarafından yaptırılmıştır. Zaman içinde afetler ve savaşlar gibi nedenlerden ötürü zarar görmüş, fakat 1900 yılında Osmanlı padişahlarından II. Abdulhamit'in emirleriyle tamir ettirilmiştir. Hamamın tepe kısmı kurşunlarla kaplı olduğu için “kurşunlu” olarak anılmaktadır.
Süslemeler doğu ve güney cephelerinde yoğunlaşmıştır. Kubbe kasnağındaki kabartmalar dikkat çekicidir. Herakles ve üç azize tasvirleri görülür. “Herakles” sakallı ve çıplaktır. Azizeler ise uzun elbiseler giymiş ve birbirlerinin ellerinden tutmuşlardır.
Termal Atatürk Köşkü
Atatürk Köşkü, 1929 yılında Mimar Prof. S. Hakkı Eldem tarafından Yalova’nın Termal ilçesinde yaptırılmıştır. İnşası tamamlandıktan sonra köşkün ilk konuğu İran Şahı Rıza Pehlevi olmuştur.
Mustafa Kemal Atatürk; Türk Tarih ve Türk Dil Kurumları’nın kurulması, Kur’an-ı Kerim’in Türkçeleştirilmesi, çok partili sisteme geçiş gibi önemli kararları burada almıştır.
İnşa edildiği döneme özgü eşyalarıyla birlikte korunan köşk, günümüzde müze olarak halka açıktır. Cumhuriyet Dönemi mimarlığımızın erken örneklerinden biri olan köşk, Atatürk’ün yurttaşları ile de sıkça sohbet ettiği bir yer olarak ünlenmiştir.
Rüstempaşa Camii
Kanunî Sultan Süleyman’ın vezîr-i âzamı Rüstem Paşa (1500 – 1561) tarafından, cami-han-hamam olarak külliye biçiminde yaptırıldığı ileri sürülmektedir. Yapım tarihi kesin olarak belli değildir. Külliyeden sadece cami ve hamam günümüze kadar gelebilmiştir.
Han, Osmanlı döneminde okul olarak kullanılmış, Birinci Dünya Savaşı sırasında yıkılmış ancak Cumhuriyet Dönemi’nde tekrar okul olarak yapılmıştır. Hamam, kısmen yapılan değişikliklerle kullanılırken; cami, cemaate yeterli olmayınca hemen yanına Merkez Cami yapılmıştır.
Armutlu Kaplıcaları
Türkiye’nin en önemli kaplıcalarından biri olan Armutlu Kaplıcaları, çevresi ağaçlarla ve makilerle kaplı bir vadide, dere yatağı boyuna sıralanmış farklı kaynaklardan oluşur.
Bizans döneminden beri varlığı bilinmekte ve sularından yararlanılmakta olmasına rağmen Termal Kaplıcaları’ndan sonra keşfedilmiştir. Termal Kaplıcaları’na göre denize daha yakın olması ziyaretçilere deniz ve kaplıca keyfini bir arada yaşatmaktadır. İçinde bulunduğu sık orman ve manzaranın güzelliği dinlendirici etkisini artırmaktadır.
Su sıcaklığı 57 santigrat derece ile 73 santigrat derece arasında değişir. Kaplıca suları kimyasal sınıflandırma bakımından sülfatlı, bikarbonatlı, klorürlü, kalsiyumlu, sodyumlu ve karbondioksitli bir bileşime sahiptir.
İbrahim Müteferrika Kâğıt Müzesi
Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk kağıthanesi Yalova’ya bağlı Elmalık Köyü’nde kurulmuştur. Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk matbaacısı olan İbrahim Müteferrika tarafından çalıştırılmış matbaa, o dönem tamamen ithal olan kağıdın yerli üretimini gerçekleştirmiş olması açısından önemlidir.
İbrahim Müteferrika Kağıt Müzesi
Türkiye’nin ilk kağıt müzesi olma özelliğini taşımaktadır. Müze; kağıdın tarihi, üretimi, korunması, kağıt sanatları, Türkler ve kağıt, kağıt sanayii, kitabın ve kütüphaneciliğin tarihi gibi konularda ziyaretçilere bilgi vermektedir. Ziyaretçiler ayrıca müzede kendi kağıtlarını üretme atölyelerine de katılabilmektedir.
Termal Kaplıcaları
Termal Kaplıcaları, Yalova’nın Termal ilçe merkezinde olup Türkiye’nin en düzenli ve gelişmiş kaplıca alanı olma özelliğine sahiptir.
Ortancaları ile ünlü Termal’de çok nadide ağaçlar da bulunmaktadır. Yaprağını döken 39 çeşit ağaç, yaprağını dökmeyen 26 çeşit ağaç, yaprağını döken ve sürekli yeşil 25 çeşit çalı ve 18 çeşit sarıcı ve örtücü bitki vardır. Güney Park’da çam, manolya ve değişik türde ağaçlar bulunmaktadır.
Tarihte farklı kültürlerin etkisi altında kalan Termal, en çok ilgiyi Romalılar döneminde görmüş ve önem kazanmıştır. Araştırmalara göre M.Ö. 2000 yıllarında büyük bir deprem sonucunda ortaya çıktığı bilinen Termal Kaplıcaları, 6. yüzyıldan itibaren Pythia Therma (Pythia ‘daki kudret ve kuvvet hamamları) olarak isimlendirilmiştir. Nedeni ise, toprak yarıklarında çıkan buhar ve sıcak sudan dolayı burasının bir yeraltı tanrısına ait olduğunun düşünülmesidir. Constantinus tarafından yaptırılan, Justinianos tarafından da restore edilen kaplıca hamamları en popülerleri arasındadır.
Sultan Abdülhamit zamanında tekrar önem kazanan kaplıcalar son halini Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk döneminde almıştır. Atatürk; Termal’e büyük önem vermiş, sık sık dinlenmek üzere Termal’e gelmiş ve burada uzun zaman geçirmiştir. Görüleceği gibi Termal, tarihinin her döneminde bir sağlık ve dinlenme merkezi olmuştur.
Kaplıca suları 1892’de Cemiyet-i Tıbbiye tarafından incelenmiş, suların Aix Les-Bains sularına eşit özelliklerde olduğunun anlaşılması üzerine buraya otel ve hamam yapılmıştır.
1932 yılında Atatürk’ün verdiği kazı emriyle ile başlatılan çalışmalarda da çeşitli adak stelleri, mezar taşları, bir kilise ve dehliz, Bizans İmparatoru II. Iustinianos (M.S.565-578) monogramı taşıyan sütunlar bulunmuştur.
Termal Kaplıca Suları, 1911 yılında Roma’da yapılan dünya termal suları değerlendirmesinde dünya birinciliği ödülünü kazanmıştır.
Rivayetlere göre; kilise ve dehliz o dönemde günah çıkarma yeri olarak kullanılmış, hastalar gelecekten haber almak üzere burada uykuya yatmışlardır. Dehlizde en ufak bir fısıltının diğer taraftan duyulması, bu rivayetlere ışık tutmaktadır.
Ortaburun Göleti
Yalova’nın Çınarcık ilçesine bağlı Ortaburun köyü sınırlarında yer alan Ortaburun Göleti, Doğu Marmara Bölgesi’nin el değmemiş doğal güzelliklerinden biridir. Etrafını saran sık çam, meşe ve gürgen ormanlarının gölet yüzeyine yansıyan yeşil tonlarıyla huzurlu bir atmosfer sunan alan, özellikle doğa tutkunları ve fotoğrafçılar için popüler bir rotadır.
Sakin yapısı, temiz havası ve zengin bitki örtüsüyle öne çıkan gölet çevresi; doğa yürüyüşleri (hiking), kampçılık, olta balıkçılığı ve piknik gibi açık hava aktiviteleri için son derece uygundur. Dört mevsim farklı renk tonlarına bürünen manzarasıyla dikkat çeken Ortaburun Göleti, kent gürültüsünden uzaklaşıp doğayla baş başa vakit geçirmek isteyen ziyaretçiler için Yalova’nın saklı kalmış cazibe noktalarından biridir.
Hersek Lagünü ve Kuş Gözlem Kulesi
Yalova’nın Altınova ilçe sınırları içerisinde, il merkezine 27 km uzaklıkta yer alan Hersek Lagünü, Marmara Denizi’nden ince bir kıyı şeridiyle ayrılan 167 hektarlık büyüleyici bir doğal alandır. Zengin biyolojik çeşitliliği ve ekolojik değeriyle öne çıkan lagün, Türkiye'nin Marmara Bölgesi'ndeki en önemli sulak alan habitatlarından biridir.
Hersek Lagünü, kışlayan su kuşlarının yanı sıra yaz aylarında üreme için gelen yaz göçmenleri için de son derece uygun ve korunaklı bir yaşam alanı sunmaktadır. Alanda özellikle deniz ile göl arasındaki hassas kıyı şeridinde koloni halinde üreyen çok sayıda önemli kuş türü bulunmaktadır. Başta ikonik flamingo sürüleri olmak üzere, yüzlerce farklı kuş türüne ev sahipliği yapan alan, uluslararası kuş göç rotaları üzerinde hayati bir duraktır.
Sulak alanın hemen kıyısında konumlanan Hersek Lagünü Kuş Gözlem Kulesi ise doğaseverler, araştırmacılar ve fotoğrafçılar için eşsiz bir gözlem imkânı sağlamaktadır. Türkiye'nin engelsiz erişime uygun tasarlanmış ilk kuş gözlem kulesi olma özelliğini taşıyan yapı, ziyaretçilere lagünün hassas ekosistemine ve kuş popülasyonuna zarar vermeden panoramik bir seyir ve fotoğraflama olanağı sunar. Yanı başındaki Kuş Müfrezesi ve Doğa Eğitim Merkezi ile birlikte Hersek Lagünü, Yalova’nın en prestijli çevre ve doğa turizmi rotalarından biridir.
Çınarcık
Yalova’nın Marmara Denizi kıyısında yer alan Çınarcık temiz plajları, canlı sosyal yaşamı ve eşsiz doğasıyla Marmara Bölgesi’nin en köklü ve popüler tatil beldelerinden biridir. Özellikle İstanbul ve çevre illere olan yakınlığı sayesinde yaz aylarında yerli ve yabancı ziyaretçilerin yoğun ilgi gösterdiği ilçe, "Marmara’nın incisi" olarak da anılmaktadır.
Uzun sahil şeridi, yürüyüş yolları, plaj işletmeleri ve hareketli gece hayatıyla öne çıkan Çınarcık, aynı zamanda sırtını dayadığı Samanlı Dağları'nın sunduğu doğal güzelliklerle de dikkat çeker. İlçeye bağlı Teşvikiye beldesi sınırlarında yer alan Delmece Yaylası, Erikli Yaylası ve şelaleler, doğa yürüyüşü, kampçılık ve trekking tutkunları için büyüleyici rotalar sunar. Hem deniz ve güneş tatili arayanlara hem de doğa ile baş başa vakit geçirmek isteyenlere hitap eden Çınarcık, Yalova’nın en önemli turizm merkezlerinden biridir.
Dilburnu Deniz Feneri Müzesi
Yalova’nın Altınova ilçesinde, Osmangazi Köprüsü’nün hemen altındaki Hersek Yarımadası’nda yer alan Dilburnu Deniz Feneri Müzesi, Türkiye’nin denizcilik ve fenercilik mirasına ışık tutan tematik bir kültür mekânıdır. 1863 yılından bu yana İzmit Körfezi’ndeki gemilere rehberlik eden tarihi Dilburnu Deniz FeneriDaha fazla bilgi için yan paneli tıklayarak açın’nin çevresinde ve fener müştemilatında hayata geçirilen müze, ziyaretçilerini deniz fenerlerinin büyüleyici tarihiyle buluşturmaktadır.
Müze kompleksinde; tarihi fener mekanizmaları, mercek sistemleri, fenercilerin kullandığı özgün seyir ve bakım ekipmanları, arşiv belgeleri ile denizcilik tarihine ait materyaller sergilenmektedir. Fenercilik mesleğinin ve fener ailelerinin yaşam kültürünün de aktarıldığı müze, Hersek Lagünü, Engelsiz Kuş Gözlem Kulesi ve Tıbbi Aromatik Bitkiler Bahçesi ile bütünleşik bir kültür ve doğa rotası sunar. Deniz kokulu tarihi atmosferi ve Osmangazi Köprüsü ile bütünleşen panoramik manzarasıyla müze, Yalova'nın kıyı turizmine değer katan önemli duraklardan biridir.
Subaşı Göç Müzesi
Yalova’nın Altınova ilçesine bağlı Subaşı Beldesi’nde yer alan Subaşı Göç Müzesi, Türkiye’nin ilk göç temalı belde müzesi olma özelliğini taşıyan özgün bir kültür durağıdır. Balkanlar’dan ve Doğu Avrupa’dan Anadolu’ya yapılan göçlerin hafızasını yaşatmak ve bu tarihi mirası gelecek nesillere aktarmak amacıyla kurulan müze, bölgenin sosyo-kültürel kimliğini gözler önüne sermektedir.
Müzede, 20. yüzyılın başlarından itibaren Subaşı Beldesi’ne yerleşen göçmen ailelerin yanlarında getirdikleri kişisel eşyalar, geleneksel kıyafetler, ev aletleri, el dokumaları, eski fotoğraflar ve belge arşivleri sergilenmektedir. Bağışçılık esasına dayalı canlı bir etnografya koleksiyonuna sahip olan yapı; mübadele ve göç süreçlerinin sosyolojik etkilerini, yaşanan insani hikâyeleri ve Balkan kültürünün yöreye kattığı zenginlikleri ziyaretçilerine hissettirmektedir. Hem tarih meraklıları hem de kültür turizmi tutkunları için anlamlı bir mekan olan Subaşı Göç Müzesi, Yalova'nın somut olmayan kültürel mirasını koruyan en değerli alanlardan biridir.
Valide Hamamı
Yalova’nın Termal ilçesinde yer alan Valide Hamamı, yaklaşık 1600 yıl önce Doğu Roma İmparatoru Konstantinos (Constantin) tarafından yaptırılan köklü geçmişiyle bölgenin en eski şifa merkezlerinden biridir. Çağlar boyunca şifalı sularıyla öne çıkan bu tarihi yapı, Osmanlı döneminde Sultan Abdülmecid tarafından kapsamlı bir şekilde restore ettirilmiştir.
Yapının günümüzdeki adını alması ise dönemin Valide Sultanı'na dayanmaktadır. Sultan Abdülmecid’in annesi Bezmiâlem Valide Sultan’ın buradaki termal sularda tedavi görüp sağlığına kavuşması üzerine hamam, Valide Hamamı olarak anılmaya başlanmıştır. Günümüzde hâlâ aktif olarak kullanılan hamam; Doğu Roma döneminden günümüze uzanan tarihi izleri, Osmanlı döneminin mermer işçiliğini ve zengin mineralli termal sularını yemyeşil bir doğanın ortasında ziyaretçilerine sunmaya devam etmektedir.

Armutlu Kaplıcaları

Kara Kilise

Hersekzâde Ahmed Paşa Cami

Karaca Arboretumu

Termal Atatürk Köşkü

Kurşunlu Hamamı

Yalova Kent Müzesi

Termal Kaplıcalar