Mardin, Mezopotamya’nın merkezinde, Dicle ve Fırat olmak üzere iki güçlü nehir arasında, inanılmaz derecede zengin bir bölgedir. Zengin tarihiyle şanslı bir şehirdir. Türkiye’nin güneydoğusunda, Yukarı Mezopotamya’nın kalbinde, çok dinli ve çok kültürlü bir ildir. Mardin yüzlerce yıl boyunca Antakya Süryani Ortodoks Patrikhanesi’nin merkeziydi. Mardin’de birçok inanıştan insanlar yaşıyor ve kendilerinden önce gelen insanların ve kültürlerin mirasını taşıyorlar.
Deyrulzafaran Manastırı (Süryanice Mor Hananyo veya Aziz Hananyo Manastırı) dünyanın en eski ve hâlâ faal manastırlarından biridir. Dördüncü yüzyılda, 4,500 yıllık güneşe tapmaya adanmış bir pagan tapınağının yerinde inşa edilmiştir.
Selçuklu Türklerinin ardından Artuklu Beyliği, Mardin’i aşılması zor ve doğal bir kale olduğu için kendilerine başkent olarak seçmişler. Artukluların yerel yaşam üzerindeki etkisi, Mardin’deki Artuklu yapılarının Osmanlı dönemine ait yapılardan çok daha fazla olmasından görülebilir.
Mardin’in şehir merkezine 30 kilometre mesafedeki Dara Antik Kenti, ziyaret edilmeyi hak ediyor. Kent, İpek Yolu üzerinde önemli bir yerleşim yeriydi. MS 506 yılında kurulan ve ilk adı Anastasiopolis olan kent; tarihi İpek Yolu üzerindeki konumu nedeniyle dini, sosyal ve ticari açıdan önem kazanmıştır. Şehir; yüzyıllar içinde Süryani, Müslüman,
Yezidi ve Hristiyan gibi farklı inançlardaki toplulukları bir araya toplamış. Kentte bugüne kadar yapılan kazılarda farklı tarihi dönemlerden kalma mimari kalıntılar ortaya çıkarılmıştır.
1860 yılında inşa edilen Meryem Ana Kilisesi ve Süryani Katolik Patrikhanesi, günümüzde Mardin Müzesi olarak hizmet vermektedir. Kilisede, patriklik tahtı ve vaaz alanı zarif ahşap oyma ile süslenmiştir. 1895 yılında inşa edilen Patrikhane, 1988 yılında Kültür Bakanlığı’na devredilmiştir. 1995 yılında restore edilip müze olarak halka açılmıştır.
Mor Behnam (Kırklar) Kilisesi beşinci yüzyılda inşa edilmiştir. Kilisede üç giriş kapılı ince taş işçiliği ile işlenmiş mihrapları, 400 yıllık ahşap mihrap kapıları, 1,500 yıllık kök boya ile baskı perdeleri, geniş avlusu içinde çan kulesi evi ve adeta dantel gibi işlenmiş taş oymacılığı örneklerinin yer aldığı divan mevcuttur. 1170 yılında Kırk Şehitler'e ait kemikler bu kiliseye getirilmiştir. Yapı bugün Mardin Metropolitlik Kilisesi olarak hizmet vermektedir.
Deyrulumur Manastırı olarak da bilinen Mor Gabriel Manastırı (Aziz Gabriel Manastırı), MS 397 yılında Midyat Antik Kenti yakınlarındaki Tur Abdin Platosu'nda kurulmuştur.
