tat

İskender Kebap

1867 yılında Mehmet oğlu İskender Efendi; kebapçıların yaygın olduğu Bursa Kayhan'daki dükkânlarında, bütün olarak ve yere paralel biçimde odun kömürü ile pişirilen kuzu etini sinir ve kemiklerinden ayırdıktan sonra, dikey çubuğa kat kat yerleştirir ve dik bir ocağın önünde döndürerek pişirmeye başlar. Et ince ince kesilir, İskender Kebap için özel olarak hazırlanan pideler küçük parçalara ayrılıp ocakta kızartılır, kesilen etlerin altına yerleştirilir.

Kestane Şekeri

Bursa’ya özgü markalaşmış ürünlerden biri de Uludağ’da (2543 M) yetişen kestanelerden yapılan kestane şekeridir. Kestanenin dış kabukları bıçakla kesilerek atılır, ince iç kabuğu da sıcak suyun içerisinde yumuşatılarak soyulur. Kabuklarından sıyrılan bu kestaneler 4‘lü veya 5‘li olarak ince tülbentlere sarılır, tülbent düğümlenerek tencereye yerleştirilir, başka bir tencerede şeker ve su karışımı (1 kilo şekere yarım kilo su) orta sıcaklıkta ateşte kaynatılır. Hazırlanan revak adı verilen karışım kestanelerin üzerine dökülerek hafif ateşte iki saat kadar kaynatılır, kaynama sırasında revağın kıvamı sürekli kontrol edilir, kaynamanın bitiminde kestane şekeri bir gün soğumaya bırakılır.

Pideli Köfte

Tarihi Kayhan Çarşısında, dönere alternatif olarak ortaya çıkan Pideli Köfte’nin sadece Bursa’da yüz yıllık tarihi bir geçmişi vardır.

Pideli Köfte, doğuda yapılan kebaplardan farklıdır. Çünkü yemekte baharat neredeyse hiç yoktur. Tereyağı, pide, köfte, yoğurt, domates ve biber. En önemli malzeme tereyağıdır. Manda ve keçi tereyağları bir arada kullanılabilir.

Evliya Çelebinin bile bahsettiği Pideli Köfte geleneği, yüzyıllardır devam eder ve Bursa mutfak kültürünün en önemli yemekleri arasında yerini alır.

Melek Otu (Angelica) Reçeli

Bursa'ya özgü olan ve 2543 metre yükseklikteki Uludağ'ın eteklerinden toplanan melek otunun sapından yapılan Melek Otu Reçeli, lezzetinin yanı sıra hammaddesinin şifalı özelliklerini de taşır. Maydanoz ve rezene ile akraba olan bu bitki, Uludağ eteklerinde kendiliğinden yetişir.

Tahinli Pide

Bursa'da kahvaltı sofralarının sevilen bir lezzeti haline gelen ve yaklaşık 100 yıllık bir geçmişe sahip olan tahinli pide, lezzetini taş fırında pişirilme yönteminden alır. Mayalı hamurun üzerine pekmez ve şekerli tahin dökülerek fırında pişirilen tahinli pide, şehirdeki kahvaltı sofralarının vazgeçilmezi haline gelmiştir.

Bursa Cantık Pidesi 

Bursa mutfağının en köklü lezzetlerinden biri olan Bursa Cantık Pidesi, coğrafi işaret tesciliyle koruma altına alınmış geleneksel bir pidedir. Mayalanmış hamurun yuvarlak formda açılarak kenarlarının kabarık bırakılması ve ortasındaki çukura kıymalı veya kuşbaşılı harcın yerleştirilmesiyle hazırlanır. Yüksek dereceli taş fırınlarda pişirilen cantık, dışı çıtır, içi yumuşak dokusu ve ağızda dağılan lezzetiyle kentin gastronomik sembollerinden biridir. Genellikle özel günlerde, cemiyetlerde ve günlük öğünlerde taze taze tüketilen bu özel pide, Bursa’nın tescilli mutfak kültürünü günümüze taşıyan özgün bir lezzet durağıdır. 

Bursa Süt Helvası 

Bursa mutfağının Osmanlı saray geleneğine dayanan simge tatlılarından biri olan Bursa Süt Helvası, coğrafi işaret tesciliyle koruma altına alınmış geleneksel bir lezzettir. Tereyağı ve unun kavrulmasının ardından süt ve şekerin eklenmesiyle hazırlanan tatlı, tepsiye dökülerek yüksek ısılı fırında yalnızca üzeri kızarana kadar pişirilir. Dışı hafif karamelize ve çıtır, içi ise akışkan ve ipeksi kıvamıyla dikkat çeker. Genellikle sıcak veya ılık servis edilen süt helvası, hafif yapısı ve dengeli aromasıyla Bursa’nın tescilli gastronomik mirasının en özgün parçalarından biridir. 

Bursa Üzüm Şırası 

Bursa’nın köklü bağcılık geleneklerinden süzülüp gelen Bursa Üzüm Şırası, coğrafi işaret tesciliyle koruma altına alınmış geleneksel ve ferahlatıcı bir içecektir. Özenle seçilen ve olgunlaşan siyah üzümlerin sıkılması, kaynatılması ve soğutulmasıyla katkı maddesiz olarak elde edilir. Doğal meyve şekerinden gelen dengeli tatlılığı ve zengin aromasıyla öne çıkan şıra, özellikle kentin meşhur döner kebabının yanında ikram edilen en vazgeçilmez tamamlayıcı lezzetlerden biridir. Soğuk tüketilen bu tescilli içecek, Bursa’nın zengin gastronomi kültürünü ve asırlık bağcılık mirasını günümüze taşıyan simge değerler arasında yer alır. 

Bursa Gedelek Turşusu 

Bursa’nın Orhangazi ilçesine bağlı Gedelek Köyü’nün asırlık geleneklerinden doğan Bursa Gedelek Turşusu, bölgenin köklü mutfak kültürünü yansıtan simge lezzetlerden biridir. Gedelek’in doğal kaynak sularının kullanılmasıyla hazırlanan bu turşular, sebzelerin rengini, doğallığını ve çıtırlığını uzun süre muhafaza etmesiyle öne çıkar. Salatalıktan biber çeşitlerine, lahanadan taze fasulyeye kadar geniş bir ürün yelpazesiyle geleneksel yöntemlerle kurulan Gedelek turşusu, kendine has ideal sirke-tuz dengesi ve aromasıyla kentin en sevilen geleneksel tatları arasında yer alır. 

Zeyniler Hınkalı  

Bursa’nın Yıldırım ilçesine bağlı Zeyniler Mahallesi’nde yapılan Zeyniler Hınkalı, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret tesciliyle koruma altına alınmış geleneksel bir lezzettir. Bölgeye yerleşen Ahıska Türklerinin mutfak kültüründen günümüze taşınan bu özel hamur işi, ince açılan hamuru, ceviz büyüklüğündeki kıymalı harcı ve en karakteristik özelliği olan 13 büzgülü (pileli) kapatılma şekliyle diğer mantı çeşitlerinden ayrılır. Ustaca hazırlanan yapısı ve doyurucu harcıyla Zeyniler Hınkalı, kentin tescilli gastronomik mirasının özgün parçalarından biridir.  

İnegöl Büryanı 

Bursa’nın İnegöl ilçesinin köklü mutfak kültüründen süzülen İnegöl Büryanı, etin kendine has lezzetini ön plana çıkaran geleneksel bir et yemeğidir. Özenle seçilen etlerin özel taş veya kuyu fırınlarında ağır ağır, kendi suyu ve yağıyla pişirilmesiyle hazırlanan bu lezzet, yumuşacık dokusu ve ağızda dağılan kıvamıyla dikkat çeker. Coğrafi işaret tescili bulunmamakla birlikte, bölgenin asırlık gastronomi birikimini ve ustalıkla sürdürülen fırıncılık geleneğini yansıtan İnegöl Büryanı, kente gelen lezzet tutkunlarının sıklıkla tercih ettiği özgün tatlar arasında yer alır. 

İnegöl Piyazı 

Bursa’nın İnegöl ilçesinde, kentin dünyaca ünlü köftesinin yanında vazgeçilmez bir tamamlayıcı olarak sunulan İnegöl Piyazı, coğrafi işaret tesciliyle koruma altına alınmış geleneksel bir lezzettir. Özenle haşlanmış kuru fasulyelerin ince kıyılmış kırmızı soğan, maydanoz, zeytinyağı, sirke ve özel soslar eşliğinde harmanlanmasıyla hazırlanır. Kıvamı, fasulyesinin lokum gibi yumuşaklığı ve asit-yağ dengesiyle öne çıkan bu piyaz, İnegöl’ün tescilli mutfak kültürünün simge parçalarından biri olarak sofalardaki yerini alır. 

İnegöl Sütlü Kadayıf 

Bursa’nın İnegöl ilçesinin köklü tatlı kültürünü yansıtan İnegöl Sütlü Kadayıf, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret tesciliyle koruma altına alınmış geleneksel bir lezzettir. Tereyağı ve ayçiçek yağı karışımıyla harmanlanan tel kadayıfın sarmal şekilde sarılıp altın sarısı renge ulaşana dek fırınlanmasıyla hazırlanır. Pişen kadayıfa süt, şeker ve kremayla hazırlanan özel sütlü şerbetin dökülmesi sayesinde, ağır hamur tatlılarının aksine son derece hafif, yumuşak ve ferahlatıcı bir kıvam elde edilir. Genellikle üzeri ince çekilmiş ceviz içi ile süslenerek servis edilen bu tescilli tatlı, İnegöl’ün gastronomi mirasının en özgün parçalarından biridir. 

İnegöl Çıbrıkası 

Bursa’nın İnegöl ilçesinde özellikle Balkan göçmeni mutfak kültürünün simgelerinden biri olan İnegöl Çıbrıkası, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret tesciliyle (Mahreç İşareti) koruma altına alınmış aromatik bir baharat bitkisidir (Satureja hortensis). Bölgede "çıbrıka" veya "sater" olarak da bilinen bu otsu bitki, toplanıp uygun yöntemlerle kurutulup öğütülerek hazırlanır. Kendine has ferahlatıcı aroması ve baskın kokusuyla öne çıkan çıbrıka; başta dünyaca ünlü İnegöl köftesi ve harçları olmak üzere, et yemeklerinde, çorbalarda, hamur işlerinde ve zeytinyağlı soslarda lezzet verici olarak kullanılır. İnegöl Çıbrıkası, kentin tescilli gastronomik kimliğinin ve zengin tarımsal mirasının özgün parçalarından biridir. 

Bursa'nın Tescilli Tarımsal Lezzetleri 

Bursa’nın bereketli topraklarında ve özgün ikliminde yetiştirilen Hasanağa Enginarı, Karacabey Soğanı, Keles Kirazı, Yenişehir Biberi, Bursa Santa Maria Armudu, Bursa Siyah İnciri, İznik Müşküle Üzümü ve İnegöl Cerrah Kuru Fasulyesi, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret tesciliyle koruma altına alınmış kentin simge tarım ürünleridir. Hasanağa’nın kılçıksız ve sıkı dokulu enginarı, Karacabey Ovası’nın dayanıklı ve ideal lezzet dengesine sahip soğanı, Keles’in yüksek rakımlı yaylalarında yetişen iri, sulu ve etli kirazı, Yenişehir’in parlak renkli, ince kabuklu taze biberi, Bursa ovalarının gevrek ve ferahlatıcı aromasıyla öne çıkan Santa Maria armudu, koyu mor kabuğu ve bal gibi tatlı aromasıyla bilinen siyah inciri, İznik’in kendine has aromasına ve uzun süre tazeliğini koruyan yapısına sahip Müşküle üzümü ile çabuk pişme özelliği, dermason yapısı ve lezzetiyle öne çıkan tescilli İnegöl Cerrah kuru fasulyesi, kentin gastronomik zenginliğini oluşturur. Bölgenin asırlık üretim geleneğini ve toprak bereketini yansıtan bu özel ürünler, yüksek kalite standartlarıyla Bursa’nın coğrafi işaretli tarımsal mirasını günümüze taşımaktadır.