tat

Bitlis mutfağı et, balık ve bulgura dayanır. Yörenin birbirinden şifalı bitkileri geleneksel yemeklerin tamamlayıcı unsurlarındandır. Bitlis’in en bilinen yemeği büryan olmakla birlikte Bitlis içli köftesi de kente özgü sevilen yemeklerdendir. Van Gölü’nün ılımanlaştırıcı etkisi ve yüksek dağlarla çevrili olması Bitlis’in sulak vadilerini tarıma elverişli kılmakta, Hizan’da fındık, Adilcevaz’da ceviz yetiştirilmektedir. Hayvancılığın gelişmiş olduğu ilde organik peynir ve bal üretimi de yapılmaktadır.

Bitlis en eski bal üretim merkezlerindendir. Daha çok geven ve kekik ballarının üretildiği Bitlis’in özellikle karakovan balı yörede ve yurt genelinde kendine has özellikleriyle ünlüdür. En önemli özelliğiyse 2 bin 500 metre rakımda yetişen endemik bitkilerin özlerinden elde edilmesidir.

Büryan

Rivayete göre Osmanlı padişahlarından IV. Murat, Revan seferine çıkarken Bitlis’ten geçmiştir. Bitlis’e yakın bir yerde bir çoban ve sürüsüyle karşılaşır. Çobana kendisini tanıtarak yemek olarak ikram edecek bir şeyi olup olmadığını sorar. Çoban da et ve sütten başka bir şeyinin olmadığını, kabul ettikleri takdirde kendilerine et ikram edebileceğini söyler. Çoban, hemen bir teke keser, temizledikten sonra bolca tuzlar. Daha sonra toprağı eşeleyerek derince bir çukur açar. Topladığı dalları çukurun içine atarak yakmaya başlar. Dalların tamamı yanıp, ateş kor hâlini alınca çukurun içine içi su dolu büyükçe bir kap bırakır. Daha sonra tuzladığı bu hayvanı kuyunun içine sarkıtır. Hava almaması, etin suyun buharıyla pişmesi için üzerini kapatır. Piştikten sonra çıkararak Padişah’a ikram eder. Padişah bu yemeği çok beğendiğini, kebap gibi pişmiştir anlamına gelen “Büryan gibi pişmiştir.” sözleriyle ifade eder. O günden sonra bu yemek hep yapılmış ve adı büryan kalmıştır.

Bitlis Balı

Bitlis, Türkiye’nin en çok bal üreten illerindendir. Dağlık yapısı, temiz doğası ve zengin kır çiçekleriyle kaliteli bal üretimi için idealdir. Saf ve katkısız Bitlis balı, besleyici ve şifa kaynağı olarak kabul edilir.

Adilcevaz Cevizi

Tanelerinin büyüklüğü, aroması ve lezzetiyle öne çıkan Adilcevaz cevizi, ülke çapında tanınmış bir üründür. Her yıl hasat zamanı şenliklerle kutlanır.

Bitlis Peyniri

Koyun sütünden yapılan bu yöresel peynir, doğal mayalama yöntemiyle hazırlanır. Teneke veya toprak küplerde olgunlaştırılır, sert yapısı ve tuzlu tadıyla bilinir. Bitlis’in kültürel mirasının bir parçasıdır.

Hizan Fındığı

Bitlis’in Hizan ilçesinde yetişen, yağ oranı yüksek, iri taneli bir fındıktır. Doğal yöntemlerle yetiştirilir ve bölge ekonomisine önemli katkı sağlar.