Hasankeyf; Mezopotamya'nın en eski yerleşim yerlerinden biridir. Bu bölge hem insan elinin yarattığı hem de doğal oluşumlarla şekillenen mağara evler, derin kanyonlar ve vadiler görülmeye değer güzelliktedir.
Hasankeyf Kalesi; Yekpare taştan yapılmış olan Hasankeyf Kalesi, Dicle Nehri kıyısında ve nehirden 93 m yüksekliğindedir. M.S.363 yılında bir Süryani piskoposluğunun merkezi olarak Bizanslılar tarafından yapılmıştır. Hristiyanlığın bu bölgede yaygınlaşmasından sonra, Kadıköy Konsülü tarafından M.S. 451 yılında alınan bir kararla Hasankeyf’teki Piskoposluğa Kardinal unvanı verilmiştir. Çok korunaklı ve ele geçirilmesi zor olan bu kale, Bizanslıların doğuda yaptıkları en sağlam kalesidir.
Zeynel Bey Kümbeti; XV. Yüzyılın son çeyreğinde inşa edildiği düşünülen Zeynel Bey Kümbeti, 14. Yüzyıldan itibaren Orta Asya’dan Azerbaycan’a kadar hâkim olan klasikleşmiş mimari stilin Anadolu’daki tek örneği olan anıt mezar özelliğine sahip.
Arkeopark Alanına bütüncül taşınan Artuklu Hamamı, İmam Abdullah Zaviyesi, Kızlar (Eyyubi) Cami, Er-Rızk Cami, Orta Kapı, mimari öğeleri bloklar halinde taşınan geleneksel yapım teknikleri ile mimari bütünlüğüne kavuşturulan Sultan Süleyman Han Cami ve Koç Cami birlikte Hasankeyf’in Orta çağına bir yolculuk yapılabilir.
Mor Kiryakus Manastırı; Batman'ın Beşiri ilçesinde yer alan Mor Kiryakus Manastırı'nın Süryanice yazılmış iki kitabesi bulunmaktadır. Fakat kitabelerde yapıldığı tarih yazılmamaktadır. Manastırın en önemli özelliği burada yapılan ilk ibadet mekânı olması ve bölgedeki diğer manastırların yapılmasını kolaylaştırmasıdır. Yapılan tahminlere göre 4. yüzyıl inşa edilmiştir.
Batman Müzesi ve Müzepark; Güneydoğu Anadolu Bölgesi‘nin en güzel müzelerinden biri olan Batman Müzesi, Paleolitik-Neolitik, Hasankeyf ve Ilısu olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Müzenin en önemli yanı ise Batman kültürü ve tarihine ilişkin geniş bir yelpazede bilgi içermesi. Müze içerisinde Paleolitik Dönem’den Orta çağ Dönem’e 500’e yakın eser yer almaktadır.
Onkemerli Köprü; Batman’ın mimari eserlerinden biri olan On Kemerli Köprü, 1939-1944 yılları arasında inşa edilmiştir.
II. Dünya Savaşı'nın yaşandığı o yıllarda, döneminin en iyi yapıtı olan köprü hem tren geçişleri için hem de insan ve hayvan geçişleri için kullanılmıştır.
Hızır Bey Cami; 1512 yılında inşa edilen cami Güneydoğu Anadolu'nun köklü geçmişinden küçük bir izdir. Batman'ın Kozluk ilçesinde bulunan cami, aynı zamanda bulunduğu ilçenin en büyük camisi olma özelliğini taşıyor.
Kandil Kalesi; Sason’a giden eski yol üzerindeki bir köyün tepesine, doğudaki kalelerin tahkimi ve dış güçlerin Erzen bölgesine girişini önlemek üzere 4. yy’ın ilk çeyreğinde Bizanslılar tarafından inşa edilmiştir.
Rabat Kalesi; 4.yüzyılın başından itibaren Erzen bölgesinin paylaşımı konusunda Perslerle Bizanslılar arasında başlayan savaşlar, yüzyılın sonuna kadar devam etmiştir. İşte bu dönemde savunma amaçlı olarak karşı taarruzların bertaraf edilmesi için Bizanslılar tarafından Sason, Kozluk ve Bitlis üçgeninde çok sayıda savunma amaçlı kaleler kurmuşlardır. Kozluk ilçesinin 18 km. kuzeyinde bulunan Yanıkkaya (Rabat) köyündeki Rabat Kalesi de bunlardan bir tanesidir.
Mor Aho Manastırı
Hasankeyf’in 10 km doğusunda, Üç Yol köyü yakınlarındaki Banı Mahar kırsalında konumlanan Mor Aho Manastırı, erken dönem Süryani varlığına tarihlenen önemli bir inanç merkezidir. Halk arasında Deyr Mahar olarak bilinen yapı, Dicle Nehri’ne yaklaşık 150 metre yükseklikte, nehre hâkim bir düzlükte inşa edilmiştir. Kesme taş, moloz taş ve sönmüş kireç kullanılarak dikdörtgen planlı olarak tasarlanan manastır, yaklaşık 600 metrekarelik bir alanı kaplar. Çevresindeki Attafiye Bahçeleri ve su kuyusu ile birlikte, Hasankeyf’in çok katmanlı kültürel mirasını yansıtan özgün yapılardan biridir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından tescillenerek koruma altına alınmıştır.
Beşiri ilçesine bağlı Kuşçukuru köyünde bulunan Şeyh Hevinda Ezidi Ziyaretgahı, Ezidi inancı için büyük manevi değere sahip kutsal mekânlardan biridir. Bölgenin inanç çeşitliliğini yansıtan bu önemli ziyaret alanı, Batman’ın çok katmanlı kültürel yapısının simgeleri arasında yer alır. Doğal çevresiyle birlikte anlam kazanan ziyaretgâh, hem yerel topluluklar hem de farklı coğrafyalardan gelen ziyaretçiler için güçlü bir manevi durak niteliğindedir.
Şeyh Hevinda Ziyaretgahı
Beşiri ilçesine bağlı Kuşçukuru köyünde bulunan Şeyh Hevinda Ezidi Ziyaretgahı, Ezidi inancı için büyük manevi değere sahip kutsal mekânlardan biridir. Bölgenin inanç çeşitliliğini yansıtan bu önemli ziyaret alanı, Batman’ın çok katmanlı kültürel yapısının simgeleri arasında yer alır. Doğal çevresiyle birlikte anlam kazanan ziyaretgâh, hem yerel topluluklar hem de farklı coğrafyalardan gelen ziyaretçiler için güçlü bir manevi durak niteliğindedir.
Komk Manastırı
Sason ilçesinin 12 km kuzeydoğusunda, Turnalı mezrası yakınındaki yüksek bir tepe üzerinde konumlanan Saint Pierre Manastırı, Havari Petrus Ermeni Manastırı veya Komk Manastırı adlarıyla da bilinmektedir. Kitabesi bulunmayan yapının, kullanılan malzeme ve mimari özelliklerine göre M.S. 5 ve 6. yüzyıllarda inşa edildiği düşünülmektedir. Yüksek duvarlarla çevrili kompleks; kilise, narteks, martyrion ve atrium bölümlerinden oluşur. Doğu bölümündeki apsis, kripta ve pastoforion hücresi yapının özgün plan kurgusunu yansıtır. Kesme ve moloz taşla inşa edilen manastır, bölgenin erken dönem Hristiyan mimarisine ışık tutan önemli yapılardandır.
Hasankeyf
Mor Kiryakus Manastırı
Zeynel Bey Kümbeti
Mor Kiryakus Manastırı
Hasankeyf
Mor Kiryakus Manastırı
Hasankeyf
Mor Kiryakus Manastırı