مسیر ابراهیم مسیری فرهنگی است که پیرو راههای ابراهیم پیامبر است، پیامبری که از شخصیتهای مهم مذهبی مسلمانان، مسیحیان و یهودیان است که بخش بزرگی از جمعیت جهان را تشکیل میدهند. این مسیر بسیاری از مکانهای مقدس و تاریخی را در یک مسیر به هم وصل میکند.
مسیر ابراهیم از شانلیاورفه ترکیه شروع میشود و از حران و گوبِکلیتپه میگذرد، سپس از کشور ما خارج میشود و به صحرای نجف ختم میشود. از کل این مسیر که طول آن بیش از 1,000 کیلومتر است، 170 کیلومتر در ترکیه قرار دارد.
مشخص نیست که تا چه حد میتوان ردپای تاریخ بشریت را در شانلیاورفه، محل شروع این مسیر، پی گرفت. باور افسانهای بر این است که داستان اورفه با پیدایش آدم و حوا شروع میشود. در شانلیاورفه که شهر اولینها، قدیمیترینها و مهمترینها است، با هر قدمی که برمیدارید به پرسشگری، بازنگری و یادگیری دوباره دانستههایتان ترغیب میشوید.
حران، توقفگاه بعدی این مسیر پس از مرکز شهر شانلیاورفه، در 50 کیلومتری جنوب شانلیاورفه واقع شده است. تاریخ اولین سکونتگاههای این مکان به هفت هزار سال پیش بازمیگردد. حران بهطور تاریخی اهمیت زیادی داشت، زیرا بر تقاطع جاده واصل دمشق و نینوا با کارکِمیش تسلط داشت. از این رو، فرمانروایان آشوری آن را فوقالعاده مهم میشمردند. در دورههای امپراتوری روم و آشور، این شهر عبادتگاهی برای سین خدای ماه شد.
گوبِکلیتپه، مقصد نهایی مسیر ابراهیم در ترکیه، با نام «نقطه صفر» تاریخ شناخته میشود و بهعنوان یکی از سرمایههای تاریخی کشور ما نامش در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. حفاریهای کاوشی در گوبِکلیتپه ابتدا در دهه 1990 آغاز شد و از آن تاریخ به این سو ادامه داشته است.
این کاوشهای باستانشناسی مشخص کردهاند که اولین ردپای زندگی به 9,000 سال پیش از میلاد، مدتها قبلتر از گوبِکلیتپه، برمیگردد. مجسمههای عظیم این منطقه و همچنین نقوش برجسته روی آنها منحصر به آن دوره هستند. با در نظر گرفتن اینکه ابزارهای فلزی در آن زمان وجود نداشتند، تصور میشود که این مجسمهها فقط با استفاده از ابزارهای سنگی ساخته شدهاند که این مجسمهها را بیشازپیش منحصربهفرد میکند.
بهترین زمان برای پیادهروی در مسیر ابراهیم فصلهای بهار و پاییز است. برای پیادهروی ماههای زمستان بهشدت سرد هستند، در حالی که هوای ماههای تابستان برای پیادهروی گرم و سوزان است.