آناتولی وطن فیلسوفانی است که پدر علم و علوم انسانی مدرن هستند. در میان این سرزمینها، ایونیا در سواحل دریای اژه شرقی و شهر باستانی میلتوس در آسیای صغیر در رتبه اول قرار دارد.
هومر، نویسنده بزرگ حماسههای ایلیاد و ادیسه، اهل ازمیر بود. نام ازمیر در دوران باستان اسمیرنا بوده است. از وی با نام ملسیگنس (پسر ملس) نام برده میشد.
کتاب مکاشفه یوحنا و یا وحی به یوحنا که شامل نامههایی به هفت کلیسای آسیای صغیر است، موقعیت جغرافیایی ترکیه امروزی را نشان میدهد. هر نامه، همانطور که مسیح اعلام کرده و توسط سنت جان رسول ضبط شده، پیروزیها و شکستهای کلیساهای دریافتکننده را اعلام میکند و به هر جماعتی هشدار میدهد که باید توبه کنند.
میراث بجای مانده از دین یهود در ازمیر همراه با سنتهای دینی و عبادی مذهب سفاردی و سبک معماری کنیسههای الهام گرفته از اسپانیای قرون وسطایی، ویژگی منحصربهفرد خود را دارند.
شورای افس (431 میلادی) بر این باور بود که مریم مقدس سالهای آخر زندگی خود را در حوالی افس سپری کرده است. یوحنای رسول از افس، به سراسر آسیای صغیر سفر کرد. با بازگشت به قرون تاریخی میبینیم که اولین زائران در آناتولی، کیبله الهه را پرستش میکردند.