هنر

استانبول - پایتخت هنر و فرهنگ

استانبول که مراکز تاریخی آن در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌اند، با تاریخ کهن و حال پرجنب و جوش خود، با تلفیق سنت و مدرنیته در هر گوشه از شهر، فرصت‌های بزرگ و تجربیات بی‌نظیری را ارائه می‌دهد. اینجا یک شهر باستانی با میراث فرهنگی فوق‌العاده غنی است که جلوه‌های مختلف ان را می‌توان در موزه‌‌ها، کاخ‌ها، اماکن باستانی و خیابان‌ها مشاهده کرد. در عین حال، موزه‌ها و گالری‌های هنری مدرن و معاصر، نمایشگاه‌ها و کنسرت‌ها، رویدادهای هنری و فرهنگی و جشنواره‌های مختلف، پویایی فرهنگی را برای شهر به ارمغان می‌آورند.

استانبول در تمامی روزهای سال پر است از فعالیت‌ها و رویدادهای هنری و فرهنگی. در سالهای اخیر، صحنه هنر معاصر این شهر بیش از هر زمان دیگری مورد توجه قرار گرفته است. استانبول به ویژه پس از انتخاب شدن به عنوان پایتخت فرهنگی اروپا در سال 2010، در سایه افتتاح موزه‌های جدید، رویدادهای هنری بین‌المللی و جشنواره‌ها به یکی از مهمترین پایتخت‌های هنری جهانی در عرصه هنر معاصر تبدیل شده است.

در استانبول به عنوان شهری که به گرمی از هنردوستان و هنرمندان پذیرایی می‌کند، برنامه‌های باله، اپرا، نمایش‌های موزیکال و تئاتر به روی صحنه می‌رود و کنسرت خوانندگان مشهور جهان در استادیوم‌ها و سالن‌های کنسرت آن برگزار می‌شود و همه جای شهر از فعالیت‌های هنری و فرهنگی مانند کارگاه‌ها، نمایشگاه‌ها، حراج‌ها، دوسالانه‌ها و نمایشگاه‌های هنری پر می‌شود.

برنامه‌های موسسات هنری اپرا و باله دولتی استانبول، ارکستر سمفونی دولتی استانبول، تئاتر دولتی استانبول و تئاتر شهرداری استانبول که جایگاه مهمی در حیات فرهنگی و هنری استانبول دارند، همچنین کنسرت‌ها و اجراهای مختلف دیگر در صحنه‌ مکان‌های معروف شهر، در تمامی فصول سال از سوی هزاران نفر از هنردوستان از نزدیک دنبال می‌شود.

نمایشگاه‌های دوسالانه و هنری

دوسالانه استانبول که قدیمی‌ترین نمایشگاه دوسالانه در ترکیه است، از سال 1987 از سوی بنیاد فرهنگ و هنر استانبول(İKSV) برگزار می‌شود. امروزه دوسالانه استانبول یکی از معتبرترین دوسالانه‌ها در کنار ونیز، سائو پائولو و سیدنی به شمار می‌آید. این نمایشگاه در طول 3 ماه حضور خود بیش از پانصدهزار بازدیدکننده از سراسر جهان را گردهم می‌آورد. دوسالانه استانبول، یکی از بزرگترین نمایشگاه‌های بین‌المللی هنر در ترکیه و نیز در منطقه، نقش مهمی در ارتقا هنرمندان معاصر ترکیه و سایر کشورها در صحنه بین‌المللی دارد. در سالهای اخیر، انتخاب محل برگزاری دوسالانه استانبول مورد توجه ویژه مخاطبان بین‌المللی قرار گرفته است. مکانها با در نظر گرفتن هدف افزایش تعامل فرهنگی شهر با ارزشهای تاریخی و فرهنگی انتخاب می‌شوند.

بنیاد فرهنگ و هنر استانبول(İKSV)  نیز از سال 2012 با هدف توسعه طیف گسترده‌ای از زمینه‌های مربوط به طراحی از جمله معماری‌، برنامه‌ریزی شهری، طراحی داخلی، طراحی صنعتی، طراحی گرافیک‌، مد، پارچه و شبکه‌های اجتماعی، دوسالانه طراحی استانبول را ترتیب می‌دهد.

کانتمپرری استانبول یکی از رویدادهای مهم هنری و پیشرو در نمایشگاه‌های بین‌المللی هنری سالانه در این شهر است. نمایشگاه کانتمپرری استانبول که هر ساله در ماه سپتامبر برگزار می‌شود، زمینه را برای صحنه هنر پر رونق شهر و بازار هنرِ در حال رشد فراهم می‌کند. از سال 2006، این نمایشگاه امکان دستیابی به بهترین هنرهای معاصر از سراسر منطقه را فراهم می‌کند. کانتمپرری استانبول که یکی از پربازدیدترین نمایشگاه‌های هنری جهان است، طیف گسترده‌ای از مخاطبان بین‌المللی را با پروژه‌های خاص خود مانند گفتگوی مهندسی نرم‌افزار، نسخه‌های مهندسی نرم‌افزار، طراحی مهندسی نرم‌افزار، پلاگین (افزونه)، داستان‌ کلکسیونرها و دستاوردهای اخیر جذب می‌کند.

پروژه هنری ماموت، استپ استانبول و بیس استانبول رویدادهای هنری نسل جدید هستند که با ایجاد محیط‌هایی که در آن هنرمندان نوظهور فرصت نمایش آثار خود را پیدا می‌کنند، هنرمندان معاصر را با کلکسیونرها و هنردوستان گردهم می‌آورد. به لطف چنین رویدادهایی، هم کلکسیونرهای حرفه‌ای و هم علاقه‌مندان به هنر معاصر که به تازگی اقدام به گردآوری آثار هنری کرده‌اند، فرصت آشنایی با آثار هنرمندان نوظهور را پیدا می‌کنند.

موزه‌ها و مراکز هنری و فرهنگی

استانبول موزه‌های هنری معاصر و مراکز هنری و فرهنگی بی‌شماری را که نشانه‌ فرهنگ و هنر مدرن این شهر هستند، در خود جای داده است.

موزه ساقب سابانجی واقع در سواحل امیرگان، میزبان نمایشگاه‌های هنرمندان مشهور جهان در استانبول است. ساختمان اصلی موزه در سال 1998 همراه با کلکسیون موجود در آن از سوی خانواده سابانجی به دانشگاه سابانجی اهدا شد تا به موزه تبدیل شود. این موزه در سال 2002 با افزوده شدن یک ساختمان گالری بسیار مدرن به مجموعه آن، بر روی بازدیدکنندگان گشوده شد. در این موزه، نمایشگاه‌های موقت هنرمندان برجسته بین‌المللی، برنامه‌های آموزشی و سمینارها برگزار می‌شود. علاوه بر این، کنسرت‌ها، نمایش‌های تئاتر و سایر برنامه‌های هنری در باغ زیبا و آرام موزه ترتیب می‌یابد.

موزه هنرهای مدرن استانبول که در سال 2004 به عنوان اولین موزه هنرهای مدرن و معاصر ترکیه تأسیس شد، برنامه‌ها و نمایشگاه‌های مختلف بین رشته‌ای را برگزار می‌کند و نقش مهمی در معرفی هنرمندان ترک در داخل شهر، سطح کشور و خارج از کشور دارد. این موزه با پیروی از رویکردی بین‌المللی اقدام به گردآوری، حفظ، نمایش و مستندسازی آثار هنری مدرن و معاصر از قبیل عکاسی، طراحی، معماری، رسانه‌های جدید و سینما می‌کند. موزه‌هنرهای مدرن استانبول همچنین قصد دارد با برنامه‌های آموزشی برای مخاطبان از هر گروه سنی، مردم را بیشتر با هنر آشنا کند.

موزه پرا که بنای تاریخی آن توسط معمار آشیل مانوسوس ساخته شده، توسط معمار ام. نوسازی شده است. سینان گنیم، در سال 2005 به موزه مدرن تبدیل شد. موزه پرا علاوه بر مجموعه‌های بنیاد سونا و اینان کراچ، با نمایشگاه‌های موقت خود میزبان آثار هنرمندان مشهور جهان است. این موزه فرصت‌های متنوعی در بخش‌های انتشارات، رویدادها، برنامه‌های آموزشی و نمایش فیلم ارائه می‌دهد.

موزه هنرهای معاصر آرتر در سال 2010 به عنوان شرکت وابسته به بنیاد وهبی کوچ با هدف ایجاد زیرساختی پایدار برای تولید و نمایش هنرهای معاصر افتتاح شد. این موزه در سال 2019، به مناسبت پنجاهمین سالگرد تأسیس بنیاد وهبی کوچ، به ساختمان بسیار زیبا و مجلل خود در محله دولاپ‌دره منتقل شد. آرتر با گسترش دامنه برنامه‌های خود، نمایشگاه‌ها و اجراهای متنوعی در رشته‌های مختلف برگزار می‌کند. علاوه بر سالن‌های نمایشگاه، این ساختمان مراکز آموزشی و نمایش، کتابخانه، آزمایشگاه حفاظت، کتابفروشی و سالن غذاخوری را در خود جای داده است.

سالت (SALT) یک نهاد فرهنگی غیرانتفاعی است که خدمات عمومی ارائه می‌کند. برنامه‌های سالت در استانبول در محله‌های گالاتا و بئی‌اوغلو ترتیب می‌یابد. سالت گالاتا که در کاراکؤی، یکی از تاریخی‌ترین مناطق استانبول و در مقر سابق بانک امپراطوری عثمانی، یکی از زیباترین بناهای تاریخی شهر واقع شده، برنامه‌های ویژه‌ای نظیر نمایشگاه‌ها، نشریات و پروژه‌های وب و دیجیتالی‌سازی با محوریت هنر، تاریخچه معماری، طراحی و برنامه‌های اجتماعی-اقتصادی برگزار می‌کند. سالت گالاتا بخش تحقیقاتی سالت، نشریات گسترده و مجموعه‌های بایگانی را گردهم آورده و دارای فضاهای نمایشگاهی، کتابفروشی، رستوران و سالن نمایش است. از سوی دیگر، سالت بئی‌اوغلو نمایشگاه‌های مختلف و برنامه‌های عمومی را در یک ساختمان تاریخی واقع در خیابان استقلال، معروف‌ترین و پر جنب و جوش‌ ترین خیابان پیاده‌رو استانبول برگزار می‌کند.

مجموعه هنرهای معاصر بوروسان موسوم به بوروسان کانتمپرری که در دهه 90 تاسیس شد، با خرید آثار هنری هنرمندان برجسته و بین‌المللی معاصر در سالهای 2000 هویتی جامع و قوی کسب کرد. بوروسان کانتمپرری پس از نقل مکان به ساختمان پریلی کوشک و یا عمارت یوسف ضیا پاشا در روملی‌حصار در سال 2011، به جزء لاینفک زندگی فرهنگی استانبول تبدیل شد. بوروسان کانتمپرری با تمرکز بر "هنر رسانه‌ای جدید"، تأکید ویژه‌ای بر آن دسته از آثار تجربی دارد که سعی کرده با استفاده از اشکال جدیدی از بیان هنری، مانند واقعیت تکمیل شده، بازی‌های ویدئویی و مجسمه‌های سبک، مرزهای هنر را به چالش بکشد. کافه موزه و فروشگاه هنری بوروسان، گالری و دفاتر اداری عمارت پریلی کوشک با نمای سحرانگیز تنگه استانبول، در روزهای آخر هفته برای بازدید عموم باز است.

موزه الگیز واقع در مرکز تجاری بیبی گیز ماسلاک استانبول، در سال 2001 تأسیس شد. این موزه از زمان تاسیس، آثار بسیاری از هنرمندان و موزه‌داران نوظهور را وارد صحنه بین‌المللی کرده است. علاقه‌مندان به هنر می‌توانند با حضور در نمایشگاه‌های موقت هنرمندان ترک و بین‌المللی از آثار مجموعه الگیز دیدن کنند. در این موزه همچنین برنامه‌های آموزشی و اجتماعی نیز برگزار می‌شود.

موزه معصومیت توسط اورهان پاموک رمان‌نویس ترک برنده جایزه نوبل و با الهام از رمانی که با همین نام برنده جایزه شده بود، تأسیس گردید. این کتاب زندگی روزمره استانبول در دهه‌های 1970 و 1980 را به تصویر می‌کشد و موزه نیز بر مبنای همین کتاب، هر آنچه که شخصیت‌های رمان از آنها استفاده می‌کردند، می‌پوشیدند، می‌شنیدند، می‌دیدند، جمع می‌کردند و رویای آنها را می‌دیدند، همه با دقت در جعبه‌ها و ویتریتن‌ها چیده شده است. این موزه خارق‌العاده برنده جایزه موزه سال اروپا در سال 2014 شد.

در سالهای اخیر، سه موزه جدید نیز در استانبول افتتاح شده است: موزه کاخ تکفور، موزه زندان‌های آنماس یا موزه شکنجه و موزه برج گالاتا. این موزه‌ها در عین حال میزبان نمایشگاه‌های موقت، جشنواره‌ها و رویدادهای هنری هستند. همچنین برخی موزه‌ها و مراکز فرهنگی - هنری جدید دیگری در شهر در مرحله افتتاح هستند که از آن جمله می‌توان موزه نقاشی و مجسمه‌سازی استانبول و مرکز فرهنگی آتاتورک (AKM) را نام برد.

دیگر مراکز برجسته‌ای که باعث می‌شود این شهر همیشه قلب تپنده هنر باشد، عبارتند از مرکز فرهنگی و خانه اپرای ثریا، اولیاگیل دولاپ‌دره، موزه دوغان‌چای، موزه عکاسی استانبول، موزه نقاشی کاخ‌های ملی، مشهر، موزه آرا گولر، موزه رزان خاص، موزه صدبرگ خانم، مرکز فرهنگی و هنری توپخانه آمره و موزه سینما-تئاتر تورواک.

وزارت فرهنگ و گردشگری جمهوری ترکیه در حال آماده‌سازی پروژه‌ای مهم در استانبول تحت عنوان "جاده فرهنگی بئی‌اوغلو" است.این پروژه که از بندر گالاتا در کاراکؤی شروع شده و به سمت مرکز فرهنگی آتاتورک امتداد می‌یابد، در طول مسیر از ایستگاه‌های فرهنگی و هنری مختلفی از جمله بندرگالاتا، برج گالاتا، موزه مولوی‌خانه گالاتا، پاساژ نارمانلی، مرکز فرهنگی طارق ظفر تونایا، سینما امک، پاساژ اطلس و سینما اطلس عبور خواهد کرد. جاده فرهنگی بئی‌اوغلو که مرکز جذب هنرهای محلی و بین‌المللی زیادی خواهد بود، موزه‌های جدید، سالن‌های نمایشگاهی و اماکن فرهنگی متعدد را در خود جای خواهد داد.

استانبول به عنوان شهری که با آغوش باز پذیرای علاقه‌مندان به هنر و هنرمندان است، همانند واحه‌ای از سالن‌های کنسرت و نمایش است که در آن هنرمندان مشهور جهان به اجرای هنر خود می‌پردازند.

گالری‌های هنری

استانبول با ایجاد پلی بین فرهنگ‌های غرب و شرق، به یکی از مراکز فرهنگی و هنری اروپا تبدیل شده است. گالری‌های هنری متعددی که شامل هنرهای معاصر و کلاسیک هستند، در بسیاری از مناطق مدرن و تاریخی شهر مانند نیشان‌تاشی، بئی‌اوغلو، کاراکؤی، بالات، ببک، لونت، ماسلاک، کادی‌کؤی و مُدا فعالیت دارند. این گالری‌ها آثار هیجان‌انگیز هنرمندان مشهور و نوظهور ترکیه و خارج از کشور را به نمایش می‌گذارند. در این شهر همچنان گالری‌های جدید در حال افتتاح هستند و هنردوستان به دیدار و ملاقات با هنرمندان جدید و قدیمی در شهری پویا و الهام‌بخش ادامه می‌دهند.

«مرکز فرهنگی آتاتورک»

«مرکز فرهنگی آتاتورک» که شور و شوق کلان‌شهری متعلق به قرن بیست‌و‌یکم را دارد و در‌عین‌حال حس‌و‌حال فرهنگی خود را نیز تا حد زیادی حفظ کرده، اخیراً در قلب استانبول بازگشایی شده است.

میدان نمادین تقسیم در استانبول همواره در بین مراکز فرهنگی از جایگاه مهمی برخوردار بوده، اما اکنون با بازگشایی مرکز فرهنگی-تاریخی آتاتورک در 29 اکتبر، یعنی سال‌روز تشکیل جمهوری ترکیه، چشم‌انداز هنر و فرهنگ در این منطقه به حد اعلی رسیده است. «مرکز فرهنگی آتاتورک» با گالری به مساحت 400 متر مربع، تالارهای چند‌منظوره، سالن اپرایی با ظرفیت 2040 نفر و سالن تئاتری با ظرفیت 802 نفر، از همان ابتدا تلاش کرده است تا فرصت کافی برای کشف بهترین هنرهای نمایشی را در سرتاسر شهر فراهم کند. این مرکز فرهنگی در‌حال‌حاضر آماده است تا همه مردم را برای برگزاری جشن هنر و فرهنگ در سالن‌های خود که مجهز به آخرین فناوری‌های روز دنیا هستند گرد هم بیاورد.